Kısa cevap: Psikoteknik testi zor mu sorusunun tek bir cevabı yoktur; test bilgiyi değil, dikkat, algı ve tepki gibi becerileri ölçer. En az bir saat süren uygulamada görevli, testleri önceden anlatır; her testin başında ekranda bir açıklama ve kısa bir deneme bölümü çıkar. Teste özel olarak çalışmanız gerekmez; ancak dinlenmiş ve dinç bir şekilde test işlemine katılmanız size odak artışı sağlayabilir ve test performansını olumlu etkileyebilir.
Temel bilgiler
- Testte dikkat, algılama ve muhakeme gibi zihinsel beceriler ile tepki hızı ve koordinasyon gibi psikomotor beceriler ölçülür (Karayolları Trafik Yönetmeliği).
- Test, psikolog gözetiminde ve bilgisayar destekli olarak yapılır; en az bir saat süren uygulama kısaltılamaz (Karayolları Trafik Yönetmeliği).
- Olumsuz sonuca 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilebilir (Karayolları Trafik Yönetmeliği).
Psikoteknik test işleminde neler ölçülür?
Testte ölçülen şey, trafikte genel olarak aktif olarak kullanılan beceri tanımlarıdır. Bunlar, dikkat, algı, muhakeme ve görsel bellek gibi zihinsel beceriler ile tepki hızı ve koordinasyon gibi psikomotor becerilerdir. Ayrıca kişilik, uyum ve tutum testleri de uygulanır (Karayolları Trafik Yönetmeliği). Süreçte trafik kuralı bilgisinden biraz daha kapsamlı olarak, test olarak ölçeklendirilmiş uyaranlara karşı sergilediğiniz dikkat, refleks ve muhakeme gibi beceriler norm değeri düzeyine göre değerlendirilmektedir.
Psikoteknik testi zor mu, test günü nasıl geçer?
Psikoteknik testi, bilgisayar başında ekrandaki yönergelerle adım adım ilerleyen ve en az bir saat süren bir uygulamadır. Merkezde en sık duyduğumuz sorulardan biri de “Test zor mu, geçer miyim?” sorusudur. Testin nasıl ilerlediğini önceden bilmek bu kaygıyı azaltabilir. Test günü şu sırayla geçer:
- Kimliğiniz kontrol edilir; ardından görevli testleri ve kullanacağınız cihazı size anlatır.
- Her testin başında ekranda o testin açıklaması ve kısa bir deneme bölümü çıkar; deneme, testin nasıl işlediğini gösterir.
- Ardından asıl testlere geçilir; testler sırayla uygulanır ve her birinin başında kendi açıklaması yer alır.
- Testler tamamlandığında cihaz, aldığınız puanları rapor olarak çıkarır; bu rapor, psikiyatri uzmanının değerlendirmesine sunulmak üzere adınıza elektronik sisteme yüklenir.
Bilgisayar destekli testler psikolog gözetiminde yürütülür; testin uygulanmasından da bizzat psikolog sorumludur. Merkezdeki işlemler sakin bir ortamda, kurallara uygun biçimde yapılır. Mevzuat testlerin kısaltılmasına izin vermez. Teste başlamadan önce görevliye soru sorabilirsiniz; deneme bölümünü anlamadıysanız bunu da belirtebilirsiniz. Deneme bölümü yalnızca testin işleyişini tanıtmak içindir; bu bölümde verdiğiniz tepkiler sonuca katılmaz.
Psikoteknik teste çalışılır mı?
Hayır, psikoteknik testi katılımcının araç başındaki mesleki yetkinliği ve temel psikolojik verimliliği değerlendirmektedir.
Eğitim süreciyle tamamlanan mesleki belgeler ile psikoteknik değerlendirme birbiriyle karıştırılmamalıdır. Aralarındaki fark Ticari Şoförler için Psikoteknik Belgesi: Nedir, Kimden İstenir? makalesinde ele alınmıştır. Merkeze gelmeden önce raporu kimin istediğini (belediye, işvereniniz ya da ehliyetinizi iade edecek birim) öğrenmeniz, geriye kalan diğer işlemlerinizi organize etmeniz açısından sizlere kolaylık sağlayacaktır. Test günü yanınızda bulunması gereken belge ve eşyalar (kimlik, ehliyet, kullanıyorsanız gözlük ya da lens) Psikoteknik Belgesi Nasıl Alınır? makalesinde ele alınmıştır.
Psikoteknik test sonucu olumsuz çıkarsa ne olur?
Psikoteknik test sonucu olumsuz çıkarsa rapora 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edebilirsiniz (Karayolları Trafik Yönetmeliği). Süresi içinde itiraz etmezseniz iki yıl boyunca yeniden teste giremezsiniz. İtiraz ettiğinizde süreç şu şekilde ilerler:
- İl sağlık müdürlüğü sizi aynı test sistemini kullanan başka bir merkeze ve psikiyatri muayenesi için bir sağlık kuruluşuna yönlendirir.
- İkinci değerlendirmenin sonucu ilkinden farklı çıkarsa ikinci rapor geçerli sayılır.
- İkinci değerlendirme de olumsuz çıkarsa ikinci test tarihinden üç ay sonra yeniden başvurarak bir kez daha değerlendirilirsiniz; bu değerlendirme de olumsuz sonuçlanırsa iki yıl boyunca yeniden değerlendirmeye alınmazsınız.
Kendi durumunuza ilişkin bilgiyi il sağlık müdürlüğünden alabilirsiniz. Ehliyeti trafik cezası nedeniyle alınan sürücülerin süreci Hangi Trafik Cezalarında Psikoteknik Test İstenir? makalesinde ele alınmıştır. Test sonucu olumlu olduğu hâlde psikiyatri adımının süresinde tamamlanmaması ise ayrı bir durumdur ve Psikoteknik Belgesi Nasıl Alınır? makalesinde ele alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Testteki deneme bölümü sonuca katılır mı?
Hayır, psikoteknik testteki deneme bölümü sonuca katılmaz. Bu bölüm her testin başında ekranda çıkar ve o testte ne yapmanız gerektiğini gösterir; asıl ölçüm, denemenin ardından başlayan testte yapılır.
Psikoteknik testi bilgisayarda mı yapılır?
Evet, psikoteknik testi psikolog gözetiminde, bilgisayar destekli testlerle yapılır. Görevli, testlere başlamadan önce testleri ve kullanacağınız cihazı anlatır; her testin başında da ekranda bir açıklama ve kısa bir deneme bölümü çıkar.
Psikoteknik raporuna itiraz edilebilir mi?
Evet, olumsuz sonuçlanan psikoteknik raporuna 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilebilir. Müdürlük, itiraz eden kişiyi yeniden değerlendirilmek üzere başka bir merkeze yönlendirir. İkinci raporun sonucu ilkinden farklı çıkarsa ikinci rapor geçerli sayılır.
Testten geçemeyen sürücü tekrar ne zaman girebilir?
Testten geçemeyen sürücü itiraz ederse il sağlık müdürlüğünün yönlendirdiği başka bir merkezde yeniden değerlendirilir. Bu değerlendirme de olumsuz çıkarsa ikinci test tarihinden üç ay sonra başvurarak teste bir kez daha girebilir. İtiraz etmeyen ya da üçüncü değerlendirmede de olumsuz sonuç alan sürücünün ise iki yıl beklemesi gerekir.
Kaynaklar
- Karayolları Trafik Yönetmeliği — 18 Temmuz 1997 tarihli Resmî Gazete
- e-Devlet — e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama
