Kısa cevap: Psikoteknik nasıl alınır sorusunu kısaca şöyle cevaplayabiliriz: belge, il sağlık müdürlüğünce ruhsatlandırılmış bir merkezde en az bir saat süren testlere girilerek alınır. Testlerin ardından cihazın çıkardığı rapor, elektronik sistemde e-imzayla düzenlenir. Sürücü bu raporla 45 gün içinde kendi seçtiği bir psikiyatri uzmanına başvurur (Karayolları Trafik Yönetmeliği). Uzman kendi raporunu tamamladığında belge e-Devlet’te görünür hâle gelir.
Temel bilgiler
- Test, il sağlık müdürlüğünce ruhsatlandırılmış bir psikoteknik değerlendirme merkezinde psikolog gözetiminde yapılır; en az bir saat sürer ve kısaltılamaz (Karayolları Trafik Yönetmeliği).
- Psikoteknik raporuyla birlikte 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına başvurulması gerekir (Karayolları Trafik Yönetmeliği). Uzman raporunu tamamladıktan sonra belge, e-Devlet’teki e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama hizmetinde görüntülenir.
- Bu sürede psikiyatri uzmanına başvurulmazsa rapor kendiliğinden geçersiz sayılır; aday yeniden teste girebilmek için altı ay bekler (Karayolları Trafik Yönetmeliği).
Psikoteknik belgesi nasıl alınır, hangi aşamalardan oluşur?
Psikoteknik belgesi beş aşamada alınır ve bu aşamalardan yalnızca testler ile raporun sisteme yüklenmesi merkezde gerçekleşir. Aşamalar sırasıyla şöyledir:
- Raporu kimin ve hangi amaçla istediğini öğrenin; bu kurum belediye, işvereniniz ya da ehliyetinizi iade edecek trafik birimi olabilir.
- İl sağlık müdürlüğünce ruhsatlandırılmış bir psikoteknik değerlendirme merkezine gerekli belgelerinizle gidin.
- Testleri psikolog gözetiminde tamamlayın; testlerin ardından raporunuz elektronik sistemde e-imzayla düzenlenir.
- Raporunuzla birlikte 45 gün içinde kendi seçtiğiniz bir psikiyatri uzmanına başvurun (Karayolları Trafik Yönetmeliği).
- Uzman raporunu tamamladıktan sonra belgenizi e-Devlet’te görüntüleyin.
Testte neyin ölçüldüğü Ticari Şoförler için Psikoteknik Belgesi: Nedir, Kimden İstenir? makalesinde ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Teste gelmeden önce neler bilinmelidir?
Teste gelmeden önce iki konuyu bilmeniz gerekir: raporu kimin istediği ve yanınızda getirmeniz gereken belgeler. Merkezde en sık karşılaştığımız aksaklıklar da bu iki konuyla ilgilidir.
İlk konu raporun amacıdır. Merkeze gelen sürücülerin bir kısmı, raporu şoför kartı için mi, işvereni için mi, yoksa ehliyetini geri almak için mi aldığını bilmiyor. Oysa raporun nereye verileceği ve yanında başka hangi şartların arandığı bu amaca göre değişir. Örneğin İstanbul Büyükşehir Belediyesi, şoför kartı için raporun e-Devlet’ten alınmış olmasını şart koşar. Ehliyet iadesinde ise kanun, birçok durumda cezaların ödenmiş olmasını da arar. Bu ayrıntılara Ticari Şoförler için Psikoteknik Belgesi: Nedir, Kimden İstenir? ve Hangi Trafik Cezalarında Psikoteknik Test İstenir? makalelerinde değinilmiştir.
İkinci konu belgelerdir: yanınızda T.C. kimlik kartınız ve ehliyetinizin aslı ya da fotokopisi bulunmalıdır. En sık unutulan belge kimlik kartıdır. Ehliyeti trafik cezası nedeniyle alınan sürücülerin ise kimlikleriyle birlikte ceza tutanağını da getirmesi gerekir. Araç kullanırken gözlük ya da lens takıyorsanız bunları da yanınıza alın.
Şunu da belirtelim: testler bilgiyi değil, beceriyi ölçer. Teste özel olarak çalışmanız gerekmez; ancak dinlenmiş ve dinç bir şekilde test işlemine katılmanız, odak artışı sağlayabilir ve test performansını olumlu etkileyebilir.
Test günü süreç nasıl işler?
Test günü süreç kimlik kontrolüyle başlar ve en az bir saat süren testlerle devam eder; bu testlerin kısaltılmış bir biçimi uygulanamaz. Merkeze önceden gün ve saat ayarlayarak gelen de oluyor, doğrudan gelen de. Testlere başlamadan önce görevli, testleri ve kullanacağınız cihazı size anlatır; her testin başında da ekranda kısa bir açıklama ve deneme bölümü çıkar. Testler tamamlandığında cihazın çıkardığı e-imzalı rapor, adınıza elektronik sisteme yüklenir. Merkezdeki işlemler sakin bir ortamda, kurallara uygun biçimde yapılır.
Testin uygulanmasından bizzat psikolog sorumludur. Ekrandaki deneme bölümü yalnızca testin nasıl işlediğini göstermek içindir ve sonuca katılmaz. Testin ekranda adım adım nasıl ilerlediği Psikoteknik Testi Zor mu? makalesinde ele alınmıştır.
Psikoteknik belgesi ne zaman geçerli olur?
Psikoteknik belgesi, psikiyatri uzmanı kendi raporunu tamamladığında geçerli olur ve e-Devlet’te de bu aşamadan sonra görünür. Raporunuz sisteme yüklendikten sonra sıra, kendi seçtiğiniz bir psikiyatri uzmanının muayenesine gelir.
Başvuru, psikoteknik raporuyla birlikte 45 gün içinde kamu ya da özel sağlık kuruluşlarındaki bir psikiyatri uzmanına yapılır (Karayolları Trafik Yönetmeliği). Uzman, test bulgularını muayeneyle birlikte değerlendirir ve sürücülüğe engel bir durum olup olmadığını kendi raporunda belirtir.
Psikoteknik raporu e-Devlet’te nasıl görüntülenir?
Psikoteknik raporu, Sağlık Bakanlığının e-Devlet’teki “e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama” hizmeti üzerinden görüntülenir. Bu hizmette, psikoteknik test merkezlerinin ve sağlık kuruluşlarının verdiği e-imzalı raporlar yer alır. Raporunuzu görüntülemek için şu adımları izleyin:
- turkiye.gov.tr adresinde arama kutusuna “psikoteknik” yazın ve e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama hizmetini açın.
- e-Devlet şifreniz, e-imzanız ya da mobil imzanızla giriş yapın.
- Size ait e-imzalı psikoteknik raporlarını sorgulayın.
Raporda, testin merkezde yapıldığı tarih ile psikiyatri uzmanının muayene tarihi birlikte yer alır. Raporunuzu henüz göremiyorsanız önce psikiyatri muayenesinin tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol edin. Sonucun olumsuz çıkması hâlinde izlenecek yol Psikoteknik Testi Zor mu? makalesinde ele alınmıştır.
Sık Sorulan Sorular
Test için yanımda hangi belgeler olmalı?
Test için yanınızda T.C. kimlik kartınız ile ehliyetinizin aslı ya da fotokopisi bulunmalıdır. Merkezde en sık unutulan belge kimlik kartıdır. Ehliyeti trafik cezası nedeniyle alınan sürücülerin kimlikleriyle birlikte ceza tutanağını da getirmesi gerekir. Araç kullanırken gözlük ya da lens takıyorsanız bunları da yanınıza alın.
Psikoteknik test ne kadar sürer?
Psikoteknik test uygulaması en az bir saat sürer. Bu süre, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde belirlenen asgari süredir ve testler kısaltılamaz. Görevli, testlere başlamadan önce testleri ve kullanacağınız cihazı anlatır; ayrıca her testin başında ekranda kısa bir açıklama ve deneme bölümü çıkar.
Psikiyatri raporu tamamlanmadan belge görünür mü?
Hayır, psikiyatri uzmanı kendi raporunu tamamlamadan psikoteknik belgesi e-Devlet’te görünmez. Belgenizi göremiyorsanız önce psikiyatri muayenesinin yapılıp yapılmadığını kontrol edin. Uzman raporunu bitirdikten sonra belge, “e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama” hizmetinde görüntülenir.
Psikoteknik belgesi ne kadar süre geçerlidir?
Psikoteknik belgesinin geçerlilik süresi, ticari araç kullanan bütün sürücüler için beş yıldır; süresi dolan belge, testlere yeniden girilerek yenilenir. Yetki belgeli taşımacılıkta ve okul servislerinde bu kural, Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile Okul Servis Araçları Yönetmeliği‘nde yer alır. Sürenin nasıl hesaplandığı Psikoteknik Belgesi Kaç Yıl Geçerli? makalesinde ele alınmıştır.
Kaynaklar
- Karayolları Trafik Yönetmeliği — 18 Temmuz 1997 tarihli Resmî Gazete
- e-Devlet — e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama (Sağlık Bakanlığı)
- Karayolu Taşıma Yönetmeliği
